Taşımacılık modelinizi firma ve kişi belgeleriyle eşleştirin
Yolcu, eşya, lojistik, dağıtım, acentelik ve terminal faaliyetlerinde işletme yetkisini SRC, ODY ve ÜDY yeterliliklerinden ayıran karar rehberi.
- Kapsam
- Yeni Faaliyete Başlayan İşletmeler
- İlk adım
- Gerçek Faaliyeti Tanımlayın
- Son kontrol

Bu Bilgilendirme Kimler İçin?
Yeni Faaliyete Başlayan İşletmeler
Taşınan yolcu veya eşya, coğrafi kapsam ve ticari modele göre doğru firma belgesi ailesini anlamak isteyenler.
Mevcut Kapsamını Değiştiren Firmalar
Yeni hat, uluslararası faaliyet, acentelik, dağıtım, lojistik ya da terminal hizmeti ekleyen işletmeler.
Sürücü ve Yönetici Kadroları
Firma yetkisinin yanında hangi kişisel SRC, ODY veya ÜDY yeterliliğinin görevle ilişkili olduğunu planlayan ekipler.
Faaliyetten Firma ve Kişi Belgelerine
Gerçek Faaliyeti Tanımlayın
Yolcu veya eşya türünü, ticari ya da hususi amacı, coğrafi alanı, kullanılan taşıtları ve işletmenin taşıyıcı-aracı-organizatör rolünü yazılı hâle getirin.
Belge Ailesi ve Alt Türü Eşleştirin
Faaliyeti A, B, C, D, F, G, H, K, L, M, N, P, R veya T ailesiyle; ardından ilgili yurtiçi, uluslararası ya da özel alt kapsamla karşılaştırın.
Firma ve Kişi Dosyalarını Ayırın
UAB/e-Devlet firma yetki işlemini taşıt, tesis ve sözleşme kayıtlarıyla; SRC sürücü, ODY/ÜDY yönetici yeterliliklerini kendi eğitim ve sınav yollarıyla yürütün.
Yetki Belgesi Seçimi Nasıl Yapılır?
Karayolu taşımacılığı faaliyetinde doğru belge seçimi şirket adına bakılarak değil, gerçekte üstlenilen hizmete göre yapılır. Kimin yolcu veya eşyayı taşıdığı, taşımanın ücret karşılığı olup olmadığı, faaliyet alanının il içi, yurtiçi ya da uluslararası oluşu, işletmenin kendi malını mı yoksa başkasına ait yükü mü taşıdığı ve acente, komisyoncu, organizatör, dağıtıcı veya terminal işletmecisi rolü aynı kararın parçalarıdır. Yanlış tanımlanan faaliyet, uygun olmayan belge ailesine ve operasyon kayıtlarının birbiriyle çelişmesine yol açabilir.
A ve B aileleri uluslararası ve yurtiçi yolcu taşımacılığının belirli modellerine; D yurtiçi yolcu taşımacılığına; C uluslararası ve yurtiçi eşya taşımacılığına yönelir. F yolcu, G eşya ve kargo taşımacılığında acentelik rollerini kapsar. H eşya taşıma komisyonculuğunu, K yurtiçi eşya taşıma modellerini, L lojistik işletmeciliğini, M tarifeli kargo ağını, N nakliyat ambarını, P dağıtım işletmeciliğini, R taşıma işleri organizatörlüğünü ve T terminal işletmeciliğini tanımlar. Her ailenin alt türü farklı kapsam ve sorumluluk taşır.
Firma yetki belgesi ile kişisel mesleki yeterlilikler aynı kayıt değildir. SRC, ticari taşıtta görev yapan sürücünün yaptığı taşıma türüne göre değerlendirilir. ODY ve ÜDY, işletmede orta veya üst düzey yönetici olarak görev alan kişiler adına düzenlenir. İşletme belgesi, taşıt kaydı, şube ya da tesis uygunluğu, sürücü yeterliliği ve yönetici yeterliliği ayrı dosya katmanlarıdır. Birinin bulunması diğerini kendiliğinden oluşturmaz.
Irmak SRC’nin doğrulanmış rolü MEB yetkili SRC/ODY/ÜDY eğitimi ve genel süreç bilgilendirmesidir. UAB adına firma yetki belgesi düzenlenmez, başvuru sonucu belirlenmez ve yaptırımsız işlem sözü verilmez. İşletmenin kendi sözleşmeleri, ticaret ve taşıt kayıtları incelenmeden kesin belge seçimi yapılmamalıdır. Güncel firma işlemleri UAB/e-Devlet kanallarında; eğitim ve sınav süreçleri ise yetkili kurumların resmî sistemlerinde tamamlanır.
Faaliyet, Firma Yetkisi ve Mesleki Yeterlilik
Taşınan şey, ticari amaç ve coğrafi alan ilk ayrımı kurar
Yolcu faaliyetlerinde hat, tarifeli veya tarifesiz çalışma, uluslararası kapsam, personel ya da grup taşıması ve terminal kullanımı birlikte değerlendirilir. Eşya faaliyetlerinde ticari taşıma, işletmenin kendi eşyası, taşınma eşyası, uluslararası hat ve özel yük sorumluluğu ayrılır. Araç türü tek başına belgeyi belirlemez; aracın hangi sözleşme ve hizmet modeli içinde kullanıldığı önemlidir.
Faaliyet büyüdüğünde yalnız mevcut belgenin adını korumaya çalışmak yerine yeni kapsamın kayda uygunluğu ele alınır. Örneğin yurtiçi operasyona uluslararası hat eklenmesi, kendi eşyasını taşıyan işletmenin üçüncü kişilere hizmet sunması veya yolcu taşıyıcısının acentelik faaliyeti başlatması farklı belge ve kayıt ihtiyacı doğurabilir.
Taşıma yapmadan üstlenilen roller de ayrı firma yetkileri doğurur
F ve G acentelik, H komisyonculuk, R organizatörlük rolleri aynı anlamda kullanılmaz. L lojistik işletmeciliği taşıma, depolama ve teslim gibi adımları daha geniş hizmet bütününde birleştirir. M tarifeli kargo, N nakliyat ambarı ve P dağıtım işletmeciliği; kabul, konsolidasyon, hat ve son teslim aşamalarında birbirinden farklı işletme modelleridir.
T1 ve T2 yolcu, T3 eşya terminali işletmeciliğine yönelir. Terminal belgesi taşıyıcının belgesi veya sürücünün yeterliliği değildir. İşletmenin hem taşıyıcı hem acente, organizatör, depo veya terminal rolü üstlendiği yapılarda her faaliyet ayrı sözleşme, kayıt, yetki ve sorumluluk açısından görünür kılınmalıdır.
Firma belgesi doğru kadro yeterlilikleriyle birlikte işler
Güncel Karayolu Taşıma Yönetmeliği Madde 40/34, B1, C2, D1, L1, L2, M2, N2, P2 ve T1 sahipleri için en az birer üst düzey ve orta düzey yönetici yeterliliği; A türleri, B2, C3, D2, K3, M1, N1, P1, T2, T3 ile tüzel kişiliğe sahip K1 için en az bir orta düzey yönetici yeterliliği öngörür. Aynı hükümde R1 ve R2 adları geçmekle birlikte bu belgeler için yeni düzenleme ve yenileme yapılmaz; organizatörlük faaliyeti TİO mevzuatı kapsamında yürütülür. Yönetici şartı ilk yetki belgesinden itibaren altı ay içinde sağlanmalı ve faaliyet boyunca korunmalıdır. En fazla üç taşıtla faaliyet göstermek üzere P1 alanlara tanınan özel istisna ile K2nin bu listede yer almaması ayrı değerlendirilir; bunlar sürücü ve diğer operasyon yükümlülüklerini kaldırmaz.
Yolcu faaliyetlerinde yurtiçi yönetim ODY2/ÜDY2, uluslararası yolcu yönetimi ODY1/ÜDY1; eşya-kargo faaliyetlerinde yurtiçi yönetim ODY4/ÜDY4, uluslararası yönetim ODY3/ÜDY3 programlarıyla ilişkilendirilir. SRC sınıfı ise sürücünün yolcu, eşya veya tehlikeli madde taşıma görevine göre seçilir. Firma yetki belgesi, yönetici mesleki yeterliliği, SRC mesleki yeterliliği ve ehliyet birbirinin yerine geçmez.
Sağlam dosyada ticaret ve faaliyet kayıtları, yetki belgesi, taşıt listesi, sözleşmeler, tesis ya da şube bilgileri, sürücü belgeleri ve yönetici yeterlilikleri aynı operasyon gerçeğini anlatır. Süresi, görevi veya kapsamı değişen kayıtlar düzenli kontrol edilir. Böylece başvuru dönemi için oluşturulmuş geçici bir klasör yerine günlük faaliyeti destekleyen izlenebilir bir uyum düzeni kurulur.
İçeriğin dayandığı kaynaklar
Mevzuat ve belge bilgileri aşağıdaki yayınlar esas alınarak hazırlanmış ve içerik tarihiyle birlikte kaydedilmiştir.
Son gözden geçirme:
İçerik kontrolü: Irmak SRC Eğitim Koordinatörlüğü
İşletmeler İçin Kısa Yanıtlar
Hangi yetki belgesine ihtiyacım olduğunu ne belirler?
Taşınan yolcu veya eşya, ticari amaç, coğrafi alan ve işletmenin taşıyıcı, acente, lojistik, dağıtım, organizatör ya da terminal rolü birlikte belirler.
Firma yetki belgesi SRC yerine geçer mi?
Hayır. Firma belgesi işletme, SRC ticari sürücü adına düzenlenen ayrı bir mesleki yeterliliktir.
ODY ve ÜDY her işletmede aynı mıdır?
Hayır. Yönetim düzeyi ve faaliyet alanına göre uygun ODY/ÜDY sınıfı ayrıca değerlendirilir.
Irmak SRC UAB yetki belgesini düzenler mi?
Hayır. Irmak SRC MEB yetkili SRC/ODY/ÜDY eğitimi sunar; firma yetki işlemleri UAB/e-Devlet kanallarında yürütülür.
Diğer Eğitim ve Belge Programları
Mesleki Yeterlilik Belgeniz İçin Kayıt Olun
Yeni dönem kayıtları, ders takvimi ve e-sınav randevuları hakkında bilgi almak için kurumumuzla iletişime geçin.
